Technische informatie
Bron 'vakblad De Tweewieler'.



Net een versnelllingsbak

De uitvoering voor de schijfrem (500/14 DB) weegt 1972 gram. De oorzaak is dat er een andere Hubcap (voor de schijfbevestiging) nodig was. Er zal voor een derailleurfiets bijna altijd een kettingspanner (100 gram) nodig zijn. Daarnaast is er een uitvoering Rohloff 500/14 TS) met een as met wielmoeren die geschikt is voor de hybridefiets.
Een kritisch puntje is de prijs. Deze is behoorlijk hoog, namelijk ca. 900,-. In aanmerking genomen dat je dan wel een systeem op de fiets hebt dat goed is voor zeker 100.000 km (wel onderhouden natuurlijk), zal deze naaf menig fietsframe overleven. Een ander voordeel is dat het achterkettingwiel gewoon kan worden omgedraaid, waardoor we dus ketting en kettingwielen kunnen sparen. Ketting en kettingwielen lopen immers op elkaar in. Dat is een klasse apart, want het is ideaal voor klanten die lange fietstochten maken en onverhoopt met kettingbreuk komen te zitten. Rijwielhandelaren moeten dan wel weten en kunnen uitleggen hoe het omdraaien van het achterkettingwiel dient te gebeuren. Daarnaast heeft de naaf het voordeel van een altijd optimale kettinglijn, dus veel minder slijtage op ketting en kettingwiel. Uit onderzoek is gebleken dat deze naaf maar 2 of 3% rendementsverlies heeft. Een ander niet onbelangrijk voordeel is dat de naaf mooi in het midden (symmetrisch) zit ten opzichte van de velg (geen paraplu) en voorzien is van een dikke naafflens. Daardoor is het wiel ongeveer 2,5 keer zo sterk dan een derailleurwiel.

Onderhoudskosten
Het omslagpunt voor wat betreft de onderhoudskosten ligt volgens Rohloff bij 5000 km, terwijl bij een fietser die de fiets behoorlijk zwaar belast, dat omslagpunt al bij 3.900 km te vinden is, ook niet onbelangrijk gezien de beoogde levensduur van de naaf. Het smeren gaat met speciale olie die daarvoor is ontwikkeld. Verder is het een goede zaak tijdens het verversen van de olie de naaf even te spoelen met 50 ml Spoelolie alvorens de naaf gevuld wordt met de zomer- of winterolie. Alle eventuele slijtagedeeltjes komen dan naar buiten en kunnen nergens tussen of aan gaan zitten.

Specificaties
De Rohloff naaf heeft een totale overbrenging van 526%. Het verloop van de versnellingen is als volgt:
De 1 op I overbrenging is in de elfde versnelling. Die zetten we dus op 100%.
De eerste versnelling heeft dan een vertraging van 0,279% ten opzichte van I op 1.
De 2e versnelling 0,316%, 3e versnelling 0,36%, 4e versnelling 0,409%, 5e versnelling 0,464%, 6e versnelling 0,528%, 7e versnelling 0,6%, 8e versnelling is 0,682%, 9e versnelling 0,774%, IOe versnelling 0,881%, 11de versnelling 100%, 12e versnelling 1,135%. 13e versnelling 1,292%. En de 14 versnelling tot slot is 1,467%.
Standaard wordt de Rohloff naaf geleverd met een 16 tanden tellend achterkettingwiel. Het verzet aanpassen is geen probleem: er zijn verschillende kettingwielen verkrijgbaar in 13, 15, en 17 tanden. Aanbevolen wordt om een van de volgende kettingwielen te monteren: een 42 of een 44 of een 46 tanden tellend kettingwiel. Bij montage in een frame met derailleuroog kan de kettingspanner gemonteerd worden. Dat is nodig omdat het bijna nooit lukt om de ketting zonder deze spanner mooi op spanning te krijgen en te houd~in.

Hoe schakelt de naaf?
De Rohloff naaf schakelt of blokkeert de zonnewielen via de hoofdas. Deze as bestaat uit een buiten- en een binnenas die zijn voorzien van hevels. In de buitenas zijn sparingen aangebracht, door deze sparingen komt een pal naar buiten op het moment dat de binnenas wordt verdraait doordat de shifter op het stuur wordt verzet en er aan een van de kabels wordt getrokken. De pal die op het moment van schakelen naar buiten komt, zet het corresponderende zonnewiel vast. Dat kunnen door de vele schakelopties meerdere zonnewielen tegelijk zijn (er zitten er vier in deze naaf). Doordat het zonnewiel vaststaat op de as kunnen de planeetwielen zich hierop afzetten en drijven op hun beurt het ringwiel weer aan, die op zijn

De naaf is beschermd tegen schakelen onder trapbelasting en zal dan ook onder deze omstandigheden niet of moeilijk schakelen. Dat is vooral het geval wanneer er van de ene naar het andere tandwielstelsel over wordt geschakeld. Daarnaast is de bescherming aangebracht om te voorkomen dat het inwendige van de naaf vernield wordt. Het is vergelijkbaar met de auto en motor: daarbij gebruiken we toch ook de koppeling als we schakelen, en rammen we niet zomaar in de versnellingsbak van de ene naar de andere versnelling. Dus eerst moet bij schakelen van 7 naar 8 f omgekeerd even de volle druk van de pedalen af en dan schakelt de naaf werkelijk als een zonnetje.

Montage

1) De inbouwbreedte van de Rohloff naaf is 135 mm dus hetzelfde als een Shimano ATB-achternaaf
2) monteer de schakelunit met de momentsleutel op de naaf. Let daarbij op de unit zo te draaien dat de kabels in dezelfde richting lopen als ze aan het frame moeten worden gemonteerd.
Wanneer het kettingwiel is gemonteerd, kan het wiel worden gemonteerd in de fiets. Monteer de houder met snelkoppeling voor de momentarm aan de liggende achtervork (breng onder de klembanden een rubber aan, dit om eventuele lakbeschadigingen te voorkomen). Monteer de kabels langs het frame. Het is zaak erop te letten dat de kabels die geleverd worden ook daadwerkelijk worden gebruikt. Deze zijn namelijk speciaal voor deze naaf voorzien van.de juiste soepelheid, vertonen absoluut geen rek en lopen erg licht. Let er daarna op dat de kabels geen korte bochten vertonen. Vloeiende bochten zorgen voor een soepele schakeling van de naaf. Let op dat bij de montage van de kabel-stuitnokken, de kabel ook mooi naar de schakelunit loopt die is gemonteerd op de naaf. Rohloff levert hiervoor speciale montageblokken bij de naaf. Wanneer dat klaar is, kunnen de kabels op lengte worden gemaakt. Ook nu worden er snelkoppelingen toegepast; dit keer met bajonetsluiting (dit is handig als een wiel om wat voor reden dan ook moet worden uitgebouwd).
Zorg dat de shifter ter op het stuur ook in 14 staat en knip de kabel van de shifter zo af dat wanneer we de kabel monteren, de kabel in het andere gedeelte van de bajonetunit op spanning staat. De fijnafstelling kunnen we doen met de stel~schroeven van de buitenkabelstuitnokken. Schakel eerst een aantal keren de versnellingen flink door zodat de kabel zich kan zetten en schakel dan terug naar 14. Controleer de kabelspanning, als een versnelling niet lekker ingrijpt Runt u de stelschroeven van de buitenkabelstuitnokken iets verzetten.

Leverbaar zijn: Rohloff Speedhub 500/14 CC (compleet met schakelmechanisme en kettingwiel, 500/14 DB voor schijf rem en 500/14 TS met een as met wielmoeren voor hybrides

TEKST:JACK VAN LIER SLIKKE
FOTO'S: GER THIJSEN,
MET DANK AAN MULTICYCLE
TWEEWIELER DECEMBER 2000

Voor uitgebreide informatie: Rohloff website




Verstelbare uitvaleinden of een excentrische bracketpot?

Naar aanleiding van de vele vragen wat nu beter is, staat hieronder een poging om  de voor- en nadelen naast elkaar te zetten.
Onderstaande mailwisseling had ik, Philip Woudenberg,  met L. en A. die op wereldreis waren met hun Avaghon maatfietsen en voor hun volgende reis nieuwe fietsen met Rohloff wilden aanschaffen.
Onderweg waren zij Jasper en Ilse tegengekomen die met Avaghons én Rohloff reden.

Aan u om de waarheid achter de 'schijnwaarheden' in de forumdiscussies te zoeken. En nog belangrijker, welk voor- of nadeel telt voor u meer of minder zwaar en dat is weer afhankelijk van de manier waarop u de fiets gebruikt. Uiteindelijk is het een theoretische discussie want zover bekend is, zijn er met beide systemen geen echte problemen.

Als u nog aanvullende (objectieve) voor- en nadelen heeft, laat het ons per e-mail weten. Dan kunnen we onderstaande discussie verder aanvullen.
Van: Avaghon <info@avaghon.nl>
Datum: Wed, 05 Sep 2007 23:31:56 +0100
Aan: @hotmail.com>
Onderwerp: Re: Vraagje over onze toekomstige nieuwe fietsen


Hoi L. en A.,
Als antwoord op jullie drie vragen, hierbij de voor- en nadelen waarbij ik zo objectief mogelijk probeer te zijn.

Vraag: Wat vinden jullie de beste combinatie met een Rohloffnaaf?

a = externe kettingspanner

Is altijd nodig bij frames die niet Rohloff-voorbereid zijn.
Een kettingspanner is handig want de ketting is dan altijd op spanning maar is wel een vuilvanger en dat is nou net het leuke van Rohloff: minder onderhoud. Ondanks dat het frame Rohloff-voorbereid is, kiezen enkele klanten per jaar toch voor een kettingspanner om nergens meer naar om te hoeven kijken.

b = verstelbare uitvaleinden
Dit systeem is ontworpen in de tijd dat er Rohloff-voorbereide frames werden ontwikkeld. Om de ketting te stellen zijn de uitvaleinden in de lengterichting verschuifbaar. Deze worden met 2x twee bouten vastgezet (zie foto's hierboven). Avaghon maatframes hebben een profiel dat in de uitgefreesde gleuf van het uitvaleinde valt. Hierdoor wordt het uitvaleinde nog eens extra gefixeerd.
Voordelen:
- gelugd bracket mogelijk. Zie onder.
- de uitvaleinden zijn los te vervangen als ze door een ongeluk verbuigen.
Nadelen:
- zo nu en dan moeten de Rohloffkabels bijgespannen worden als het wiel substantieel naar achter is geschoven.
NB. Als je een externe schakelbox neemt dan hoef je sowieso de kabels niet bij te stellen als je de ketting strakker zet en je hoeft nooit een intern schakelkabeltje te vervangen want de overbrenging in de ext. schakelbox is direct naar de naaf toe. Dan vervalt dit nadeeltje dus.
- de uitvaleinden kunnen verschuiven als deze niet goed vastgezet zijn of als de bouten los trillen. Devies: altijd goed vastzetten, regelmatig controleren net zoals je andere bouten om de zoveel tijd natrekt. Met een veerring is de kans op lostrillen nihil.
- er bestaan geen handige kettingspanners zoals bij gewone stadsfietsen. Je moet er even handigheid in krijgen om het wiel naar achteren te schuiven.
Ik laat de fiets gewoon op de grond staan. Ik los de vier bouten net voldoende. Met een blokje hout en een hamer (of een kei) tik ik tegen de uitvaleinden aan. Doordat de uitvaleinden  vrij dik zijn en lang zijn, blijft het wiel toch netjes in het midden. En anders, de bouten verder losdraaien en het wiel met de hand naar achteren trekken. Bij het vastzetten opletten dat het wiel in het midden staat.
En verder, maar dat is wel wat ver gezocht. Alhoewel, wij hebben klanten die op alles voorbereid willen zijn!
Er bestaat nl. de mogelijkheid voor een Rohloff uitvaleinde met derailleuroog.  De fiets is dan altijd om te bouwen naar derailleur maar .......
als je éénmaal Rohloff hebt wil je nooit meer anders (sprak onderstaande subjectieve Rohloff-verkoper met thuis twee Rohloff trekkingfietsen en één Rohloff tandem).

Een patje kan verbuigen tijdens transport. De kans dat dit gebeurt is erg klein maar bij een wereldreis, je weet maar nooit. 

c = excentrische trapas
Komt uit de tandemwereld en is natuurlijk ook een oplossing om de ketting te stellen. Door een grote bracketpot te monteren waarin de trapas uit het midden geplaatst is, wordt de ketting gesteld door de pot te draaien. De bracketpot wordt met twee bouten onder aan de bracket vastgezet.
Foto op www.re-cycle/tandem_avaghon.htm.
Voordelen:

- er kan door kracht zetten niets los raken en er kan niets lostrillen. Alles kan natuurlijk maar de kans is nihil.
- bij een Rohloff interne schakeling hoef je de kabelspanning minder vaak bij te stellen omdat de afstand van het afstelpunt naar de naaf toe niet verandert. De meeste fietsen met een excentrische bracketpot hebben ook een externe schakelbox en dan dan vervalt dit voordeel wat betreft de discussie 'exc. bracketpot versus verschuifbare uitvaleinden'.
Nadelen: 
- een fiets wordt helemaal op maat afgesteld en vervolgens verandert de zithoogte of de kniepositie t.o.v. de trapas als de excentrische bracketpot verdraaid wordt.
Dit argument telt alleen voor mensen die hier gevoelig voor zijn en die graag precies goed zitten. Uiteraard kan het gecorrigeerd worden door telkens het zadel iets naar voren of iets naar achteren te verschuiven en/of het zadel iets hoger of lager te zetten.
- geen gelugd bracket mogelijk. Is wel verkrijgbaar maar vindt maar eens een framebouwer die het inbouwt. Argument telt natuurlijk alleen bij gelugde stalen frames.
Zie verder de discussies omtrent stalen versus aluminium frames en gelaste stalen versus hardgesoldeerde gelugde stalen frames.
- het is even wennen om op deze manier de ketting te stellen. Geldt niet voor iedereen en alles went.
- de kostprijs van het frame wordt hoger en de externe schakelbox maakt de fiets duurder. Wat natuurlijk uiteindelijk telt, is de prijsvergelijking van complete fietsen met gelijke opties.
- persoonlijk vind ik het geen prettig idee dat de bracketbouten steeds gelost en vastgezet moeten worden. Het zal je maar gebeuren dat de bout vastrot of doldraait. Enigszins spijkers op laag water zoeken ........maar alles kan kapot.

Avaghon kiest niet voor een excentrische bracketpot omdat de voordelen wat ons betreft niet tegen de nadelen van verschuifbare uitvaleinden opwegen.

Kunnen jullie weer verder denken!

Groetjes,
Philip Woudenberg

<< terug